UKÜ Farmakoloji Profesörü Osman Özdemir uyardı: İlaç kullanımına ve ilaçların etkileşimine dikkat!

Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Osman Özdemir, ilaçların kullanımı konusunda uyulması gereken önemli noktalara dikkat çekti.

İlaçların insan sağlığına olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz etkilerinin de söz konusu olduğunu belirten Özdemir, ilaçların kullanımı, kullanım sıklığı ve dozajı gibi konularda en fazla merak edilen soruları yanıtladı.

Prof. Dr. Osman Özdemir - UKÜ Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi

Bir ilacın olumlu etkisi için ilacın bir hekim tarafından önerilmesine dikkat etmek gerektiğini vurgulayan Farmakoloji Profesörü Dr. Osman Özdemir ilaçların etkisinin birçok faktöre bağlı olarak değiştiğini belirtti. Özdemir, kullanım sıklığı, dozajı, kullanım şekli ve zamanı gibi faktörlerin ilacın etkisini ne yönde şekillendirdiğini şu sözlerle anlattı: “Kullanım sıklığı; ortalama ilaçların etki süresi 3 ile 4 saat arasıdır ancak yeni teknoloji ile birlikte tek dozdan 24 saat bir ilacın etkisi söz konusudur. İlaçları saat aralıkları ile kullanmak daha uygundur, yemek öğünlerini pek dikkate almamak gerekir. Dozajı; bir ilacın birden çok dozajı bulunabilir bu da doğru tanıyla doğru ilacın seçilmesiyle gerçekleşir. Erken başlayan bir tedavi ugulamasına düşük dozla başlanır, daha sonra gerekirse doz artırımına gidilir. Kullanım şekli (aç-tok); aç karnına ne demektir önce bunu iyi tanımlamak gerekir. Örneğin saat 13:00’de yemek yediniz, saat 15:00’ten itibaren aç karnına kabul edilirsiniz. İlaçların kullanım şekli hekim veya eczacı tarafından çok iyi öğrenilmelidir.” Eczacılara en sık sorulan sorunun ilacın aç karnına mı yoksa tok karnına mı alınması yönünde olduğunu aktaran Prof. Dr. Osman Özdemir “Doğru kullanım açısından bu soru çok önemlidir. İlaç kullanıcıları, eczacıların kullanım şekliyle ilgili olarak ilacın üzerine yazılan yazının okunabilirliği ve anlaşılabilirliği konusuna çok dikkat etmeliler.” dedi.

Tabletleri kırarak almayınız!

İlaçların mutlaka bol su ile alınması gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Osman Özdemir “Suda az çözünen ve disolüsyon sorunu olan ilaçların absorsiyonunu artırır. Bu nedenle, aspirin, ampisilin, tetrasiklinler ve demir tuzlarının fazla su ile alınması tavsiye edilir.” dedi.

Hastaların tabletleri ağzına alarak yutmak için beklettiklerini ve bazı ilaçlarda tahriş edici maddeler olduğundan bu tür ilaçların ağızda fazla bekletilmemesi gerektiğini de belirten Özdemir, ağrıyan dişe aspirin bastırılması gibi uygulamaların da olumsuz sonuçlar doğurabildiğini kaydetti.

Bazı tabletlerin bağırsakta dağılanları olduğunu aktaran Prof. Dr. Osman Özdemir tabletlerin kırılarak yutulmaması konusunda önemli uyarılarda bulunarak şunları söyledi: “Eğer ilaç kutunuzun üzerinde ‘bağırsakta dağılan’ yazıyorsa bunu mutlaka kırmadan içmelisiniz, çünkü bu ilaç midede değil bağırsakta dağılacaktır. Eğer kırıp alırsanız ve bu ilaç mide asitinden de etkileniyorsa etkisiz hale gelebilir ya da tahriş edici sonuçlara yol açabilir.”

İlaç ve alkol etkileşimi

Genel olarak tüm ilaçları alırken su yerine meyve suyu veya gazlı, alkollü içecek gibi asit nitelikli sıvılar kullanılmaması gerektiğini önemle vurgulayan Farmakolji Profesörü Dr. Osman Özdemir ilaç ve alkol etkileşimi konusuyla ilgili de şu açıklamalarda bulundu: “Alkol, Aspirin ve benzeri NSAİİ mide-bağırsak mukozası üzerindeki erozyon, kanama ve ülser yapıcı etkilerini artırır. Aspirinin antitrombosit etkisi ve insulinin hipoglisemik etkisi  alkol alanlarda aşırı derecede artabilir. Şarap ve bira gibi tiramince zengin alkollü içkilerle birlikte MAO inhibitörü antidepresan ilaçların (Moklobemid hariç) kullanılması hipertansif kriz ortaya çıkarabilir. Yüksek dozda A vitamini ile birlikte alkol alınımında da hepatotoksisite riski belirgin şekilde artar.”

Kullanım tarihi geçen ilaçlara dikkat!

“Son kullanım tarihi geçen ilaçlar için ‘etkisi az olur, bir zararı olmaz’ diye düşünerek kullanmaktan kesinlikle kaçınmalıyız” diyen Özdemir bu düşünceyle alınan ilaçların karaciğer, böbrek gibi organların fonksiyonlarını bile değiştirebileceğine dikkat çekti.

Sözlerinin sonunda hastaların hiç çekinmeden mutlaka eczacılara ilacı nasıl kullanacaklarını sormalarını ve ilacın kutusuna ya da reçetesine ayrıntılı ve okunur şekilde bunu yazdırmaları gerektiğini vurgulayan Özdemir, yaşlılar ve çocuklar için, dahası ciddi etki beklenen ilaçlar için eczacılardan mutlaka bilgi alınması gerektiğinin altını çizdi.